Ten tekst przedstawia zestaw symptomów, które najczęściej pojawiają się przy nowotworach, oraz kryteria, kiedy objawy wymagają pogłębionej diagnostyki. Materiał odnosi się do sygnałów ze strony skóry, układu pokarmowego, oddechowego i układu moczowo-płciowego. Przegląd ma zastosowanie do dorosłych pacjentów i osób opiekujących się chorymi.
Jakie objawy najczęściej występują?
Do grupy najczęściej obserwowanych symptomów należą zmiany skórne i na błonach śluzowych — owrzodzenia, nowe znamiona lub te, które zmieniają kształt, kolor bądź krwawią. Często spotykane są również niezamierzonechudnięcie i przewlekłe osłabienie, które mogą towarzyszyć różnym nowotworom.
Objawy ze strony przewodu pokarmowego to m.in. krew w stolcu, naprzemienne zaparcia i biegunki, uczucie niepełnego wypróżnienia czy smoliste stolce. Ze strony układu oddechowego alarmujące są przewlekły kaszel, zmiana jego charakteru, duszność i krwioplucie. W układzie moczowym istotne są krwiomocz i trudności w oddawaniu moczu.
Które symptomy sugerują konkretne rodzaje nowotworów?
Niektóre objawy mogą wskazywać na określone lokalizacje guza. Guz lub zmiana w piersi oraz owrzodzenie brodawki mogą sugerować raka piersi. Zmiany w wyglądzie jąder — twardy guzek lub asymetria — mogą być związane z rakiem jądra. Przewlekły kaszel i krwioplucie najczęściej wiążą się z chorobami płuc.
Problemy z przełykaniem, wymioty fusowate lub ból nadbrzusza mogą świadczyć o nowotworze przełyku lub żołądka. Bóle kości pojawiają się często przy przerzutach, natomiast powiększone węzły chłonne, utrzymujące się ponad trzy tygodnie, wymagają diagnostyki cytologicznej lub histologicznej.
Kiedy zgłosić się do lekarza i jakie badania rozważyć?
Onkolodzy stosują zasadę, że symptomy utrzymujące się 2–3 tygodnie mimo leczenia objawowego wymagają poszerzenia diagnostyki w kierunku nowotworu. Początkowy kontakt zwykle odbywa się z lekarzem rodzinnym, który przeprowadzi badanie i zleci podstawowe testy. W praktyce niekiedy możliwe jest skorzystanie z poradni onkologicznej bez skierowania.
W zależności od podejrzeń stosuje się badania obrazowe (RTG, USG, mammografia, tomografia), endoskopię, kolonoskopię, badania krwi i biopsję do badania histopatologicznego. Należy pamiętać, że badania obrazowe i cytologiczne nie wykrywają wszystkich nowotworów, dlatego utrzymujące się objawy uzasadniają dalszą ocenę.
20 mln nowych przypadków raka zdiagnozowano na świecie w 2022 roku według Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem (IARC), co pokazuje skalę problemu i znaczenie wczesnej diagnostyki.
