Dwór Olszewskich w Bełchatowie powstał w pierwszej połowie XVIII wieku jako założenie dworsko-parkowe w stylu późnobarokowym. Obiekt przeszedł rozbudowy pod rządami kolejnych właścicieli i zachował fragmenty pierwotnej zabudowy oraz elementy architektoniczne i wyposażenia wnętrz.
Jak powstał i kto był właścicielem?
Pierwotnymi właścicielami dóbr byli Rychłowscy herbu Nałęcz. Kolejną rozbudowę przeprowadził ród Kaczkowskich herbu Świnka. Projektantem założenia mógł być włoski architekt Lodovico Coci związany z biskupem płockim. W 1867 roku majątek Kaczkowskich trafił na licytację, a później wielokrotnie zmieniał właścicieli: między innymi Reinholda Spillera i Ernesta Ludendorfa.
W 1887 nieruchomość nabył Henryk Hellwig. Rodzina Hellwigów była właścicielem dworu do końca II wojny światowej. Po wojnie w posiadanie obiektu weszła rodzina Olszewskich, która opiekowała się nim do 1987 roku; po śmierci Wacława Olszewskiego juniora dwór odkupił urząd miasta. Remont zakończony w 1998 roku przywrócił budynkowi znaczną część dawnego wyglądu.
Co zachowało się we wnętrzach?
W dworku przetrwały oryginalne elementy konstrukcyjne i dekoracyjne, w tym więźba dachowa, części stolarki drzwiowej i okiennej z taflami szklanymi, wzorzysta mozaika parkietowa oraz kominek. Wnętrza zawierają Pokój Kominkowy z odrestaurowanym XIX-wiecznym kominkiem z piaskowca, renesansowy stolik pod samowar z kamiennym blatem oraz zabytkowy kufer podróżny z mosiężnymi okuciami.
Nad kominkiem umieszczono „Portret Alberta Hellwiga” autorstwa Stanisławy Pytaszowej. Albert Hellwig był jednym ze współzałożycieli Ochotniczej Straży Pożarnej w Bełchatowie, założonej w 1901 roku. Obecnie w budynku działa Muzeum Regionalne, gdzie prezentowana jest historia miasta i regionu oraz wystawy twórców kultury.
Jaka historia kryje się przy mogile Hellwigów?
W parku zachowała się mogiła małżeństwa Hellwigów, które w 1920 roku walczyło ochotniczo w wojnie z bolszewikami. Stefan Hellwig, syn Alberta, urodził się w 1887 roku i służył jako szeregowiec w 7. kompanii 2. Pułku Piechoty Legionów. Zginął 2 września 1920 roku w Trzeszczanach pod Hrubieszowem.
Aniela Maria „Nelly” Hellwigowa z Piętków, urodzona w 1895 roku, działała jako sanitariuszka w szpitalu polowym nr 1013. Po przewiezieniu ciała męża do Warszawy 20 września 1920 roku popełniła samobójstwo. Małżonkowie spoczęli w miejscu zwanym "Świątynią dumania"; każdego 15 sierpnia miejscowe władze i mieszkańcy składają tam znicze i kwiaty podczas obchodów Święta Wojska Polskiego. Stefan Hellwig otrzymał pośmiertnie Medal Niepodległości (2 sierpnia 1931) i jest patronem ulicy, przy której znajduje się dwór.
Co obejmuje Ścieżka geologiczna?
W październiku 2005 roku w parku przy dworze urządzono ścieżkę geologiczną. Kopalnia Węgla Brunatnego Bełchatów dostarczyła do parku próbki skał ilustrujące różne okresy geologiczne i głębokości ich występowania.
Na ścieżce eksponowane są między innymi:
- wapień skalisty z bułami krzemiennymi — występowanie na głębokości około 68 m, okres jura górna, wiek około 150 mln lat,
- piaskowiec kwarcytowy — głębokość około 143 m, pochodzenie miocen, wiek około 10 mln lat,
- fragmenty skrzemieniałych pni drzew mioceńskich — głębokość około 53 m, okres pliocen, wiek około 4 mln lat,
- węgiel brunatny ksylitowo-ziemisty z pokładu głównego — głębokość około 207 m, miocen, wiek około 20 mln lat,
- głazy narzutowe przywleczone przez lądolód — występowanie na głębokości 10–15 m w osadach plejstoceńskich, wiek około 200 tys. lat.
Jakie elementy ochrony zabytków dotyczą dworu?
Zespół dworski Olszewskich został wpisany do rejestru zabytków. W rejestrze figuruje zarówno sam dwór, jak i park otaczający założenie. Rejestracja chroni historyczny charakter zespołu i jego najistotniejsze elementy.
Wpisy w rejestrze dotyczą zespółu dworskiego z drugiej połowy XVIII i początku XIX wieku; rejestracja dworu pochodzi z 1967 roku, a parku z lat 1983 i 1994.
Ostatni akapit kończy fakt: po remoncie zakończonym w 1998 roku obiekt odzyskał dawny wygląd.
Informacje praktyczne
- Adres: Rodziny Hellwigów 11, 97-400 Bełchatów — wyznacz trasę w Google Maps
- Strona internetowa: parki.org.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,5 (575 opinii)
