| Dane | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Aurelia Stanisława z Pisarzewskich Duczymińska |
| Urodzenie | 13 września 1847, Bełchatów |
| Zgon | po 1931 |
| Życie osobiste | |
| Rodzice | Piotr Paweł Pisarzewski i Stanisława z Kiedrowskich |
| Małżeństwo | Ludwik Rajmund Karol Duczymiński (ślub 1 II 1887, Dzierzgowo); bezdzietne |
| Majątek | |
| Posiadłość | Szumsk i Duczymin (dobra: 1929 mórg w 1892; 885 ha w 1930) |
| Działalność | |
| Rola | działaczka społeczna i oświatowa, organizatorka tajnej szkoły, przewodnicząca lokalnych kół Polskiej Macierzy Szkolnej |
Aurelia Duczymińska pochodziła z rodziny Pisarzewskich; urodziła się 13 września 1847 w Bełchatowie. W dorosłym życiu prowadziła sprawy majątku w Szumsku i angażowała się w działalność edukacyjną oraz opiekuńczą na terenie powiatu Przasnysz.
Życie prywatne i zarządzanie majątkiem
Aurelia była córką Piotra Pawła Pisarzewskiego, magistra farmacji i nauczyciela w gimnazjum, oraz Stanisławy z Kiedrowskich. Wyszła za mąż 1 lutego 1887 roku w Dzierzgowie za Ludwika Rajmunda Karola Duczymińskiego, dziedzica Szumska i Krerów, który pełnił także funkcję wójta gminy Dzierzgowo. Małżeństwo było bezdzietne.
W 1892 dobra Duczymińskich obejmowały 1929 mórg ziemi i 18 budynków. W 1915 folwark w Szumsku został prawie całkowicie zniszczony, a dworek częściowo uszkodzony. W 1930 majątek liczył 885 ha. Piotr Paweł Pisarzewski, jej ojciec, został pochowany na warszawskich Powązkach (kwatera 60, rząd 3, miejsce 8).
Jak wyglądała jej działalność oświatowa i społeczna?
Na początku XX wieku Aurelia zorganizowała w Szumsku tajną polską szkołę. W 1906, gdy powstało koło powiatowe Polskiej Macierzy Szkolnej w Przasnyszu, została jego przewodniczącą. Pełniła też funkcję przewodniczącej koła w Dzierzgowie. Legalizacja części tajnych placówek nastąpiła dzięki działaniom tej organizacji; w 1907 Polska Macierz została zdelegalizowana, lecz Duczymińska kontynuowała pracę oświatową, wygłaszając pogadanki i wspierając działalność Domu Ludowego w Duczyminie, wzniesionego w 1908 roku.
Przed rewolucją 1905 majątek Duczymińskich służył jako jeden ze składów nielegalnych wydawnictw przemieszczanych przez granicę z Prusami Wschodnimi. W 1916 zorganizowała i opiekowała się przytułkiem w Szumsku założonym przez Powiatową Radę Opiekuńczą w Przasnyszu. W tym samym roku weszła w skład zarządu Specjalnego Wydziału Ochron przy Powiatowej Radzie Opiekuńczej, a po reaktywowaniu Polskiej Macierzy w Przasnyszu objęła przewodnictwo zarządu okręgowego. Podejmowała także inicjatywy o charakterze patriotycznym.
W 1913 była członkiem komitetu organizującego wystawę inwentarza w Przasnyszu. W 1916 znalazła się w komisji organizującej ogólnokrajową kwestę „Ratujcie Dzieci” w gminie Dzierzgowo z ramienia Rady Głównej Opiekuńczej. Była też turystką tatrzańską i należała do grupy pionierów wycieczek zimowych.
Ostatnia znana o niej wzmianka pochodzi z 1931 roku — wówczas toczyła spór sądowy w Warszawie dotyczący majątku. Zmarła po 1931.
