Hersz Szylis — polski i izraelski malarz

Hersz Cwi Szylis był malarzem, który tworzył portrety, martwe natury i pejzaże oraz obrazy dokumentujące doświadczenia II wojny światowej. Jego prace wystawiano w Polsce przed wojną i później w Izraelu, a część dzieł trafiła do kolekcji muzealnych.

Życiorys i edukacja

Urodził się w 1899 roku w Bełchatowie. Kształcił się w zakresie malarstwa najpierw w Łodzi, a następnie w Warszawie. Od 1932 roku należał do Związku Polskich Artystów Plastyków, a jego obrazy prezentowano na wystawach w Warszawie, Łodzi, Krakowie i Wilnie.

Poza własną twórczością uczył malarstwa. Jednym z jego uczniów był fotograf Mendel Grossman.

Losy podczas II wojny światowej

W 1940 roku wraz z rodziną został osadzony w Łódzkim getcie, gdzie jego rodzice, brat, żona i córka zostali zamordowani. Dowódca getta, Hans Biebow, docenił talent Szylisa i pozostawił go przy życiu w celu malowania oficjalnych portretów funkcjonariuszy SS.

W ukryciu Szylis malował sceny z życia getta na skrawkach papieru, workach po produktach spożywczych i kawałkach tektury, używając farb do barwienia tkanin. Ukrył obrazy w kilku miejscach; część z nich przetrwała likwidację getta i okupację.

Podczas likwidacji getta trafił do obozów koncentracyjnych. Przebywał w Auschwitz-Birkenau, potem w Oranienburgu, Flossenbürgu i Dachau, gdzie doczekał wyzwolenia. Po uwolnieniu ważył 37 kilogramów i był w stanie skrajnego wyniszczenia.

Powojenne lata, wystawy i emigracja

Po wojnie pozostał w Niemczech i mieszkał w obozie dla przesiedleńców w Monachium. Dowiedziawszy się o odnalezieniu jednego z miejsc, gdzie ukrył prace, skontaktował się z Komitetem Żydowskim i wskazał kolejne kryjówki. W Monachium odbyły się wystawy jego prac w 1948 i 1950 roku.

Następnie wyjechał do Paryża, gdzie pogłębiał znajomość technik malarskich i prezentował obrazy w salonach sztuki oraz galeriach. W 1957 roku wyemigrował do Izraela.

Początkowo mieszkał w Kiryat Haim u Mordechaja Hillela Krushnitza i jego żony Miny przez dwa i pół roku. W 1958 wziął udział w pierwszej wystawie malarstwa nowych imigrantów. W 1960 roku przeniósł się do Kampusu Artystów w Safedzie, gdzie — razem z artystą Yaakovem Mittlerem — stał się jednym z filarów lokalnej społeczności artystycznej. Mieszkał w Safedzie do śmierci w 1987 roku.

Tematyka obrazów i miejsca przechowywania prac

Twórczość Szylisa obejmuje portrety, martwe natury, pejzaże oraz liczne obrazy przedstawiające sceny z łódzkiego getta i wydarzenia wojenne, które malował z pamięci. Część jego prac znajduje się w prywatnych kolekcjach i w instytucjach muzealnych.

Prace Hersza Szylisa znajdują się między innymi w Muzeum Yad Vashem, w Domu Bojowników Getta, w Żydowskim Instytucie Historycznym w Warszawie, w Brooklyn Museum oraz w United States Museum of Holocaust Remembrance.

Zmarł w Safedzie w 1987 roku.